Autorki: Joanna Węgrzynowska, Agnieszka Milczarek

 
  W klasie możemy spotkać dwa typy sprawców przemocy: sprawcy aktywni i pasywni.

 
Cechy sprawcy aktywnego:    
 
  • agresja przejawiana wobec kolegów, także i dorosłych
  • zafascynowanie przemocą i jej narzędziami
  • akceptacja przemocy
  • impulsywność
  • potrzeba dominacji
  • niski poziom empatii wobec ofiar
  • średnie lub nieco wyższe niż przeciętne poczucie własnej wartości
  • niski lub przeciętny poziom strachu i niepewności
  • uznanie dla siły fizycznej
  • większa od innych (zwłaszcza zaś od swoich ofiar) siła i sprawność fizyczna
  • przeciętna popularność w klasie (może stopniowo spadać)
  • często otoczony "świtą" (2-3 osoby)

 
Cechy sprawcy pasywnego:    
 
  • nie inicjuje, przyłącza się do stosowania przemocy
  • niezbyt pewny siebie, w grupie czuje się lepiej.

 
Wskazówki pomocne w rozpoznawaniu sprawcy w swojej klasie.    
 
Dzieci - sprawcy przemocy zwykle:
  • dokuczają, ale głównie kierują to do słabszych, bezbronnych kolegów
  • lubią dominować i podporządkowywać sobie innych
  • są sprawni i zręczni
  • łatwo się denerwują i wybuchają
  • nie potrafią radzić sobie z trudnościami
  • mają trudność z przestrzeganiem ogólnie przyjętych zasad
  • często są nastawieni na "nie"
  • mają zwykle małe lub żadne poczucie winy
  • wobec ofiary brak im zrozumienia, współczucia czy sympatii
  • łatwo się kontaktują z otoczeniem
  • umieją sprytnie wybrnąć z sytuacji np. oskarżenia
  • potrafią udawać
  • czerpią korzyści materialne i psychiczne ze swojej przemocy (ofiary dostarczają im np. pieniędzy)
  • wobec dorosłych mogą być agresywni lub ugrzecznieni.
Często nauczyciele postrzegają uczniów-sprawców przemocy jako "złe, zdemoralizowane jednostki", które należy szybko ukarać. Takie podejście nie sprzyja rozwiązaniu problemu, nie pomaga tym uczniom. Dzieci nie są "złe", jedynie "źle" się zachowują. Tak są wychowywane, takie normy i wzorce wynoszą ze swojego środowiska lub mają poważne problemy osobiste.
 

Przyczyny stosowania przemocy przez dzieci    
 
Nie ma jednej konkretnej przyczyny decydującej o tym, że dziecko stosuje przemoc wobec swoich szkolnych kolegów. Ma na to wpływ zespół różnych czynników. Kilka z nich warto wymienić:
  • brak ciepła, zaangażowania, zainteresowania sprawami dziecka;
  • pobłażliwość i przyzwolenie na agresywne zachowania dziecka wobec innych osób tzw. permisywizm wychowawczy;
  • brak jasno wyznaczonych granic w postaci zasad i norm zachowania - jak dziecku wolno postępować a jak nie, co jest dobre, akceptowane przez rodziców, wychowawców, co złe;
  • stosowanie agresji i przemocy w kontaktach między dorosłymi i w stosunku do samego dziecka lub wychowanie w duchu "dziecko nie ma głosu";
  • rozwiązywanie konfliktów i napięć domowych i klasowych metodami "siłowymi";
  • podwójne wzorce zachowań u dorosłych (co innego dziecku mówimy, co innego robimy, np. tezę "nie wolno bić słabszych" wzmacniamy mocnym szarpnięciem, chcąc nauczyć je szacunku - ośmieszamy je na forum klasy);
  • przebywanie w grupie, w której lider (pozytywny dla dzieci) stosuje przemoc odnosząc przy tym korzyści, nie tracąc swej popularności a jego zachowania nie spotykają się z negatywnymi konsekwencjami ze strony dorosłych;
  • oglądanie programów z aktami przemocy, które nie pokazują cierpienia, krzywdy ofiary ale sprawcę jako atrakcyjną postać godną naśladowania.
Pamiętajmy

Doświadczenie bycia sprawcą przemocy wpływa na przyszłe życie dziecka. Ma ono kłopoty z przestrzeganiem norm i wartości społecznych, wchodzi w konflikt z prawem o wiele częściej niż pozostali. Uczniowie-sprawcy potrzebują pomocy w zmianie swojego zachowania. Nauczyciele maja szansę zastąpić nieakceptowane społecznie zachowania - zachowaniami konstruktywnymi.

 
 
| Mapa Serwisu |